بازگشت

تاریخ درج : 1399/01/22
موضوع : مصاحبه دبير انجمن صنفي دريانوردان تجاري ايران با پايگاه رسمي خبري وزارت راه و شهرسازي در خصوص بحران ويروس کرونا ، اقدامات ، اثرات و جهان پسا کرونا



سامان رضايي، دبير و نائب رئيس انجمن صنفي دريانوردان تجاري ايران: اين روزها جهان درگير پديده و بحران فراگير شيوع ويروس کروناست و در حال حاضر نيمي از جمعيت جهان و اغلب کشورها در قرنطينه به سر مي برند و بخش عمده اي از فعاليت هاي اقتصادي، اجتماعي و خدمات عمومي به حالت نيمه تعطيل و يا تعطيل در آمده است.

الف- در تقابل و عبور از يک بحران جهاني
 البته اين ر?ود و انفعال عمومي با افزايش کمي و اهميت فعاليت هاي بخش هاي خاصي از جمله سيستم بهداشت و درمان، سيستم پشتيباني و زنجيره تامين و توزيع انرژي و کالاهاي اساسي ... همراه شده است. يکي از بخش هاي مهم در حوزه پشتيباني، حمل و نقل دريايي و تامين انرژي و کالاهاي اساسي و بهداشتي کشورها از طريق بنادر و درياهاست.
از همان ابتداي شيوع ويروس کرونا در چين و اعلام آن به جهان در تاريخ 10 ژانويه و با توجه به اهميت و جايگاه آن کشور در تبادلات تجاري، اقتصادي، جمعيت ميلياردي و سفرهاي ميليوني، سيستم حمل و نقل جهاني خصوصا بخش دريايي و هوايي متاثر از اين بحران بوده و ضروري بود تا جهت کنترل اين بحران تمهيداتي در نظر گرفته مي شد. که در حد کافي صورت نگرفت. به عبارتي سازمان هاي بين المللي و کشورها، سهوا و يا به طور عمد اين بحران را جدي نگرفتند و متاسفانه در بستر همين سيستم حمل و نقل و جابجايي کالا و مسافر، اين بحران تشديد و فراگير شده است.
با جدي تر شدن اين بحران و ورود اين ويروس در اوايل ماه مارس به کشور و تبديل ايران به عنوان يکي از کانون هاي شيوع اين ويروس، واکنش خوب و اقدامات موثري در بخش دريايي و دريانوردي توسط سازمان بنادر و دريانوردي و شرکت هاي کشتيراني و بندري براي کنترل و جلوگيري از تشديد و گسترش اين بحران و همچنين اجتناب از هرگونه اختلال در زنجيره تامين کالاهاي اساسي و انرژي و پشتيباني تدارکاتي از نظام سلامت از طريق بنادر و کشتي ها، صورت گرفت. اقدامات و برنامه هايي که با همکاري و همراهي بدنه عملياتي و نيروي انساني اين سازمان ها، خصوصا دريانوردان و کارگران بندري همراه بوده و موفقيت آن در گروي تداوم اين همکاري و حمايت عمومي است. لذا جا دارد قدردان اين تلاش ها و همچنين همکاري دريانوردان و خانواده هاي صبورشان باشيم.
در اين بين، انجمن صنفي دريانوردان تجاري ايران که بر آمده از جامعه دريانوردي کشور و مجموعه همکار با فدراسيون بين المللي حمل و نقل (ITF) است نيز بنا به نقش و وظايف ذاتي خود، هماهنگ با سياست ها و برنامه هاي ملي و همگام با سازمان هاي بين المللي از جمله ITF وILO ، اقداماتي را در جهت ارتقاء انسجام عمومي صورت داده است که از اين اقدامات مي توان به تشکيل کميته اضطراري مقابله با شيوع کرونا در دبيرخانه، تعريف خط ويژه دائمي براي پاسخگويي و کمک به دريانوردان و خانواده هاي ايشان، ارسال به موقع بخش نامه ها و دستور العمل ها، اقدامات آموزشي و تهيه Check list، تلاش جهت جذب حمايت هاي مالي بين المللي از جمله ITF -Seafarer Trust براي دريانوردان آسيب ديده از اين بحران، کمک به شناسايي و انتقال مطمئن و بي خطر دريانوردان خارجي جا مانده در ايران به کشور مبدا و ترويج پويش عمومي   We Stay on Board,You Stay at Home  و فعاليت هاي متعدد ديگر اشاره کرد.

ب- اثرات اين بحران جهاني
اثرات و آسيب هاي سنگين شيوع اين ويروس در حوزه حمل و نقل قابل چشم پوشي نيست و برآوردهاي اوليه حاکي از افت 40 درصدي پروازها در سال 2020 و ضرر بيش از 250 ميليارد دلاري در صنعت هوانوردي جهان است و پيرو آن آثار زيان باري را براي شرکت هاي هواپيمايي و 10 ميليون شغل مستقيم و 65 ميليون شغل غير مستقيم در اين صنعت ايجاد خواهد کرد که به تبع آن و در سال هاي آتي شاهد ادغام ها و برشکستگي شرکت هاي بزرگ هواپيمايي خواهيم بود.
بيش از 90 درصد تجارت بين کشورها و حمل کالا ها از طريق دريا و بنادر صورت مي گيرد که با گسترش اين بحران و کاهش تبادلات تجاري کشورها، پيش بيني هاي اوليه حاکي از خارج از سرويس شدن حدود 17 ميليون TEU از ظرفيت ناوگان کشتيراني ها و 80 ميليون TEU  از ظرفيت بنادر و تحميل خسارتي در حدود 17 ميليارد دلار به صنعت کشتيراني و دريايي است.‌مسلما اين خسارت براي شرکت هاي کشتيراني و توسعه بنادر و همچنين 1.5 الي دو ميليون دريانورد شاغل بر روي 70000 کشتي تجاري در جهان تاثيرات منفي خواهد داشت. البته محدوديت در رفت و آمد کشتي ها و دريانوردان و اختلال در دريافت آذوقه و خدمات بندري به کشتي ها از آثار کوتاه مدت و آني اين بحران جهاني براي دريانوردان است. در حال حاضر اين مشکلات به حدي است که کميته سه جانبه کنوانسيون کار دريايي MLC در سازمان بين المللي کار را بر آن داشت تا بيانيه هشدار آميز در خصوص حفظ کرامت دريانوردان و رعايت عزت و احترام آن ها در اين شرايط حساس صادر کند. اختلال در عمليات شرکت هاي کشتيراني و تحميل هزينه هاي ناخواسته، تاخير در برنامه هاي تعميراتي و توسعه اي نيز از ديگر آثار مستقيم و آني اين بحران بر اين شرکت هاست.
اين مشکلات در شرکت هاي کشتيراني مسافربري مستقر در آمريکا و ايتاليا فاجعه بارتر بوده و با توجه به توقف اکثر فعاليت ها و لغو مسافرت ها، سهام و ارزش اين شرکت ها حدود 60 الي 70 درصد افت داشته و اين روند همچنان ادامه دارد.
از سوي ديگر بحران نفت و کاهش چشمگير قيمت سوخت هاي فسيلي و کمبود انبارهاي نفتي، توليدکنندگان بزرگ نفتي از جمله عربستان را برآن داشت تا بخشي از توليد نفت خود را در نفتکش ها ذخيره کنند، لذا تقاضا براي کرايه نفتکش ها بالا و به تبع آن نرخ کرايه نفتکش ها نيز رشد محسوسي داشته که متاسفانه به واسطه پاره اي از مسائل و مشکلات، ناوگان نفتي ايران کمترين بهره را از اين فرصت در اين حوزه خواهد برد.
آنچه که از اين تحليل ها و پيش بيني ها استنتاج مي شود اين است که اين بحران اثرات مخربي بر همه حوزه هاي صنعت حمل و نقل داشته اما علي رغم اينکه صنعت کشتيراني سهم بالايي در حمل و نقل و تجارت کالا دارد، در اين بحران آسيب و خسارات مالي کمتري متحمل شده است که با توجه به اهميت استراتژيک و راهبردي آن در زنجيره تامين، اين بخش از حمل ونقل براي کشورها از اولويت بالايي برخورد است و نبايد صرفا از جنبه سود آوري به آن نگريست.

ج-جهان پسا کرونا
با توکل به پروردگار و با تلاش کادر درماني و انسجام ملي کرونا را شکست خواهيم داد و از اين دوره نيز عبور خواهيم کرد اما اين بحران وسيع و واکنش نظام موجود جهاني نشان داد که بشر امروز که خود در مقاطعي مولد بحران هاي منطقه اي و اقليمي بوده ، موسس و طراح نظمي جهاني است که در کنترل بحران ها و‌خطرات گسترده کارايي لازم را نداشته است.
يکي از دلايل انکار ناپذير گسترش اين بحران در اين سطح ، عدم انسجام و همبستگي جهاني ، سياست زدگي و ضعف و عدم کارايي موثر نهادهاي بين المللي است ، ضعفي که پس از قدرت گرفتن جهان بيني ترامپي در آمريکا تشديد و با شتاب بيشتري، اين نهادها به سمت اضمحلال کامل سوق داده مي شوند. اولويت همه کشور ها منافع ملي است اما تشخيص محدود اين منافع ملي در يک اقليم و محصور در يک مرز بندي جغرافيايي و يا فرهنگي و تعريف يک جانبه و عدم تطبيق آن با استراتژي هاي منطقه اي و جهاني منجر به ضعف در واکنش هماهنگ کشورها در برابر بحران هاي فراسرزميني شده است. لذا در جهان پسا کرونا ،ماهيت تقابلي نظامهاي سياسي تقويت و رقابت ها براي دستيابي به منابع، شديدتر و به تبع آن ناسيوناليسم و ملي گرايي تقويت خواهد شد و در مقابل حرکت هاي جمعي و اجماع جهاني کم رنگتر و نهادهاي بين المللي ضعيفتر از گذشته خواهند بود و امنيت اجتماعي به شدت تضعيف خواهد شد. رشد بيش از 200 درصدي خريد اسلحه توسط مردم آمريکا يکي از مصداقهاي بارز چنين واکنشي است. شايد کرونا پاياني باشد بر فرآيند جهاني شدن و آغاز دوره رقابتهاي بي قاعده ، در چنين شرايطي يکي از فاکتورهاي موثر و تعيين کننده منابع پايه و نظام توزيع اين منابع و صنعت حمل و نقل و بالاخص حمل و نقل دريايي است. در اين دوره کشورهاي بيشتري به نقض تعهدات و قوانين بين المللي روي خواهند آورد و صنعت حمل و نقل دريايي متاثر از ترويج اين رفتارها خواهد بود –ايمني و امنيت در درياها و کشتيراني ها بيشتر از گذشته کاهش خواهد يافت ، اگر در آغاز قرن بيست يکم با پديده اي به نام دزدان دريايي مواجه شديم – اين بار دولت ها بدون واسطه اقدام به نقض قوانين خواهند کرد و در آينده، بيشتر از پيش شاهد حوادثي مشابه دزدي محموله بهداشتي کشتي تونسي در ايتاليا و يا توقيف محموله کمک هاي بهداشتي چين در جمهوري چک و ...خواهيم بود.
از سوي ديگر ،تجربه به نسبت موفق کشورهاي شرق دور در مديريت اين بحران و نزول اعتبار اردوگاه غرب به خصوص اروپا ، فرآيند هجرت و انتقال گرانيگاه اصلي قدرت اقتصادي و سياسي را از غرب به شرق دور، شتاب بيشتري خواهد داد. ساختار قدرت در کشورهاي شرق دور به گونه اي است که در مقايسه با کشورهاي غربي اعتقاد و توجهي به مراتب کمتر به سازمان ها و نهادهاي بين المللي موجود دارند ، نهادهايي که پس از جنگهاي جهاني در پايتخت هاي غربي و براي ?نترل و اداره جهان توسط غرب تشکيل شد. تجربه ناموفق اين سازمان ها انگيزه اين کشورها را براي احيا و يا جايگزيني نهاد هاي مشابه کاهش خواهد داد. لذا بايد براي چنين شرايطي آماده بود ، در حال حاضر کشورها در سند توسعه اي خود ، اثرات فاکتورهايي از جمله موقعيت جغرافيايي ، پيمان ها و روابط منطقه اي ، قوانين و پرتکل هاي بين المللي را لحاظ نموده اند که با توجه به ماهيت و کارکردي که حوزه حمل و نقل دارد ، اين تاثير پذيري در برنامه توسعه اي اين حوزه محسوستر مي باشد. اما با توجه به شرايط قابل پيش بيني در جهان پسا کرونا ، بايد پيش بيني هاي لازم را در خصوص کاهش ضريب اطمينان اين فاکتورها و ميزان اثر پذيري آنان در برنامه هاي بلند مدت توسعه اي صنعت حمل ونقل دريايي را در نظر گرفت ، از ديگر پيش بيني هاي ضروري تغيير الگوي عملياتي و فرآيندهاي اجرايي در تمامي ابعاد و صنايع کشور از جمله صنعت حمل ونقل مي باشد. بحران کنوني شرايطي را بر دولتها تحميل نموده تا امور جاري خود را با بهره برداري بيشتر از حداقل امکانات و حذف و کاهش فعاليتهاي غير ضرور، اداره نمايند. حذف واسطه ها ، دلالها ، بروکراسي هاي اداري و قوانيني که ريشه در سهم خواهي گروهي و بخشي نگري دارد از مصداقهاي بارز آن مي باشد. براي نمونه در در چند دهه اخير و در حوزه بين الملل شاهد استاندارد سازي ها ، قانون گذاري ها ، پيمان هاي جهاني و منطقه اي در جهت کاهش گازهاي گلخانه اي و آلودگي محيط زيست در جهان بوديم ، همايش ها واجلاس هاي بي پاياني که با خروجي عملي مطلوب مواجه نبود و اين سياره روز به روز آلوده تر و گرمتر مي شد .
پيمان پاريس و الزام استفاده از سوختهاي کم سولفور در کشتيراني در سال 2020 از مصداقهاي بارز اين تلاش ها بود ، اقداماتي با اثرگذاري کم و عدم ضمانت در اجرا و تداوم آن
اما در همين دوره محدود بحران کرونا ، با کاهش ترددها و فعاليت ها، شاهد نتايج مطلوب و موثري در کاهش توليد گازهاي گلخانه اي ، ترافيک شهرهاي بزرگ ، مصرف بي رويه انرژي و ... هستيم، اين درحالي است که زندگي و امور جاري کشورها همچنان ادامه دارد. لذا بايد از اين تجربه استفاده نمود و الگويي بهينه و مناسب براي اداره بلند مدت کشور طراحي شود. مسلما در مقايسه بازده و عملکرد صنايع و مجموعه هاي مختلف در دوره کرونا با دوره قبل از آن ،قطعا به نتايج تحيرآوري خواهيم رسيد.
الگو توسعه در جهان پسا کرونا بر پايه هوش مصنوعي و علوم رباتيک خواهد بود و در فرآيند پياده سازي آن وابستگي کمتري به انسان و نيروي انساني در نظر گرفته خواهد شد. به تبع چنين الگويي در صنعت کشتيراني نيز شناورهاي خودران (اتونوموس ) سهم بيشتري را در حمل کالا و تجارت به خود اختصاص خواهند داد سوال مهم اين است که آيا نظام آموزشي و منابع انساني ، تجهيزات بندري و مديريت کشتيراني ما آماده چنين تغييراتي هست ؟ آيا نظام بانکي و سيستم مالي ما آمادگي جايگزيني ارزهايي همچون بيت کوين را به جاي ارزهاي کاغذي در آينده نزديک خواهد داشت ؟ و يا بايد همچون گذشته در انتظار تحميل و الزام اين تغييرات و اجراي نسخه اي باشيم که ديگران براي ما خواهند نوشت اين تغييرات سال هاست که شروع شده است و وجود بحران هاي فراسرزميني به آن شتاب بيشتري خواهد داد و در عصر ملي گرايي ،کشوري قوي و موفق خواهد بود که براي چنين تغييراتي آمادگي لازم را داشته باشد تا در جهت دهي به اين تغييرات در راستاي منافع خود موثر عمل نمايد. به عبارت بهتر حال که ساختار موجود در حال پوست اندازي است ايران مي تواند در اين فرآيند به دنبال نقشي متفاوت تر و بهتر از گذشته براي خود باشد و در اين بين صنعت حمل و نقل مي تواند همچون گذشته نقش پيشرو و موثري را ايفا نمايد.

سامان رضايي
دبير و نائب رئيس انجمن صنفي دريانوردان تجاري ايران و عضو اتاق فکر دريايي

:متن کامل خبر در لينک زير
http://news.mrud.ir/news/79747/

انجمن صنفي دريانوردان تجاري ايران
آدرس دفتر : تهران، خيابان قائم مقام فراهاني،بالاتر از مطهري، خيابان ششم، پلاک 15، طبقه همکف
تلفن دفتر :3362 8852 - 21